Miód pitny – historia i sposób wytwarzania

miódChoć rzadko dziś kupowany i pijany, miód pitny ma bardzo długą tradycję, sięgającą aż do czasów Polski Piastów. Jest to zatem jeden z najstarszych polskich trunków, dlatego też warto przynajmniej skrótowo znać jego historię i sposób wytwarzania, zwłaszcza że –  dość powoli wprawdzie – wraca on do łask.

Trudno dostępne w średniowiecznej Polsce wino było mało popularne, dużo większym powodzeniem cieszyło się piwo i właśnie miód pitny. Ambrogio Contarini, XV-wieczny wenecki kupiec, podróżnik i dyplomata, napisał o Polakach, że „Nie mając wina robią pewien napój z miodu, który upija ludzi znacznie bardziej niż wino”. Najwięcej miodu sycono wówczas na Podolu, a najsłynniejsze trunki pochodziły z Kowna.

Miód pitny otrzymuje się w procesie fermentacji rozcieńczonego wodą miodu pszczelego (zazwyczaj lipowego). Moc alkoholu zależy od tego, w jakiej proporcji zostały wymieszane te dwa składniki, według tego kryterium dzieli się również trunki na następujące rodzaje:

  • półtorak – jedną objętość miodu rozcieńcza się połowa objętości wody;

  • dwójniak – jedną objętość miodu rozcieńcza się jedną objętością wody;

  • trójniak – jedną objętość miodu rozcieńcza się dwiema objętościami wody;

  • czwórniak – jedną objętość miodu rozcieńcza się trzema objętościami wody.

W związku z tym półtorak jest najmocniejszym spośród miodów pitnych (ma 15-18%), czwórniak zaś – najsłabszym. Duża zawartość miodu sprawia też, że ten pierwszy musi dłużej leżakować. Czwórniak dojrzewa już w 8-12 miesięcy, trójniak w 2-3 lata, dwójniak w około 5 lat, zaś półtorak: 8-10 lat. W procesie wytwarzania miodu pitnego można dodawać również inne, mające wpływ na smak, składniki: soki owocowe lub przyprawy korzenne i zioła.

Okres swojej największe popularności miody pitne miały w XVI i XVII w., gdy każdy średniozamożny szlachcic je wyrabiał i pijał. Z czasem były one wypierane ze stołów przez coraz łatwiej dostępne wino i tańszą wódkę. Proces ten rozpoczął się w XVIII w. i już pod koniec tego stulecia trunek ten był wyjątkowo rzadko spotykany na polskich terenach.

W ostatnim czasie miody pitne wracają jednak do łask. Coraz łatwiej je dostać w sklepie, a w Internecie roi się od przepisów na domowe wyrabianie tego alkoholu. Od 2008 r. miody pitne zostały objęte ochroną Unii Europejskiej jako produkty regionalne.

Dodaj komentarz